Seniori s├║ ┼ípeci├ílna skupina pacientov, ktor├í si vy┼żaduje aj ┼ípeci├ílny pr├şstup, ktor├ęho sa im ─Źasto nedost├íva. Za─Ź├şna to t├Żm, ┼że seniori a ich pr├şbuzn├ş ─Źasto nevedia, ┼że existuje dom├íca o┼íetrovate─żsk├í starostlivos┼ą. Pod─ża ich slov lek├íri nemaj├║ ─Źas ich informova┼ą a prakticky neexistuj├║ ┼żiadne in├ę informa─Źn├ę kan├íly, ktor├Żmi by sa seniori dozvedeli o mo┼żnostiach dom├ícej o┼íetrovate─żskej starostlivosti. Nemocnice a polikliniky v├Ą─Ź┼íinou vo svojich priestoroch zru┼íili mo┼żnosti informa─Źn├Żch tab├║─ż ─Źi n├ísteniek, alebo let├íkov, kde by tieto inform├ície mohli by┼ą uverejnen├ę, alebo si nepraj├║ aby sa tieto inform├ície tam uv├ídzali, prep├║┼í┼ąacie spr├ívy v├Ą─Ź┼íinou neobsahuj├║ inform├íciu o tom, ┼że pacient je imobiln├Ż a m├í dekubity alebo nezahojen├ę rany, ─Źi┼że v┼íeobecn├Ż lek├ír nem├í d├┤vod kona┼ą pokia─ż pacienta nenav┼ít├şvi a tak sa seniori do dom├ícej starostlivosti dost├ívaj├║ n├íhodne, oneskorene a ─Źasto v zna─Źne zhor┼íenom stave. Snahy uverej┼łova┼ą inform├ície o dom├ícej o┼íetrovate─żskej starostlivosti na internete zlyh├ívaj├║ na tom, ┼że seniori a ─Źasto ani ich pr├şbuzn├ş tieto inform├ície na internete neh─żadaj├║, ale h─żadaj├║ ich u lek├írov a v nemocniciach a poliklinik├ích.

─Äal┼í├şm probl├ęmom je financovanie dom├ícej o┼íetrovate─żskej starostlivosti, ktor├ę pretrv├íva u┼ż z polovice 90. rokov a je zalo┼żen├ę na hodnoten├ş v├Żkonov. ─îi┼że neuhr├ídza sa komplexn├í o┼íetrovate─żsk├í starostlivos┼ą ktor├í je u seniorov nevyhnutn├í a vykon├íva sa tak, ale iba jednotliv├ę v├Żkony, pri─Źom existuj├║ tzv. zak├ízan├ę kombin├ície v├Żkonov, kedy sa napr. pri o┼íetrovan├ş dekubitov nehrad├ş denn├í prevencia vzniku ─Ćal┼í├şch dekubitov, polohovanie, eduk├ícia pacienta a pr├şbuzn├Żch a in├ę v├Żkony, ktor├ę sa nevyhnutne v r├ímci komplexnej starostlivosti po─Źas n├ív┼ítevy musia vykon├íva┼ą. Nehrad├ş sa pr├şplatok za o┼íetrovanie imobiln├ęho pacienta, ─Źi┼że ku v┼íetk├Żm v├Żkonom, ale vyberie sa len jeden z v├Żkonov. T├Żm p├ídom sa cena za n├ív┼ítevu redukuje a sestry musia urobi┼ą viac n├ív┼ítev za de┼ł, aby pokryli n├íklady spojen├ę so slu┼żbami, ─Źi┼że nemaj├║ dostatok ─Źasu, ktor├Ż je potrebn├Ż najm├Ą pri o┼íetrovan├ş seniora, pr├şpadne s├║ ka┼żdodenne v ─Źasovom strese. A ke─Ć k tomu prid├íme, ┼że sestry denne ve─ża cestuj├║ ale aj ve─ża chodia, a to v ka┼żdom ro─Źnom obdob├ş a za ka┼żd├ęho po─Źasia, ─Źi sne┼ż├ş, pr┼í├ş alebo pra┼ż├ş slnko, je toto povolanie ─Źoraz menej atrakt├şvne a je probl├ęm do dom├ícej o┼íetrovate─żskej starostlivosti dobr├ę sestry z├şska┼ą a udr┼ża┼ą. Rad┼íej id├║ pracova┼ą do bl├şzkeho zahrani─Źia za nieko─żkon├ísobn├Ż plat. Aj preto je u┼ż roky probl├ęm naplni┼ą po─Źty sestier v sieti ADOS, ─Źo sa sp├Ątne odr├í┼ża na nedostato─Źnej dom├ícej starostlivosti o seniorov.

─Äal┼í├ş z probl├ęmov s├║ kompetencie sestier. Univerzity chrlia vysoko┼íkolsky vzdelan├ę sestry, bakal├írky a magistry ale v dom├ícej o┼íetrovate─żskej starostlivosti tieto sestry kompetencie nemaj├║. Napriek tomu, ┼że u┼ż nieko─żko rokov plat├ş vyhl├í┼íka o kompetenci├ích sestier, kde s├║ jasne zadefinovane v├Żkony, ktor├ę m├┤┼że robi┼ą sestra samostatne a ktor├ę rob├ş na z├íklade indik├ície lek├íra a v spolupr├íci s lek├írom, nedodr┼żiava sa to, a sestry vlastne nem├┤┼żu rozhodova┼ą o ni─Źom, na v┼íetko musia ma┼ą p├şsomn├Ż n├ívrh lek├íra. A tak s├║ lek├íri zavalen├ş kopou administrat├şvy, ktor├║ by na seba mohli prebra┼ą vysoko┼íkolsky vzdelan├ę sestry a u─żah─Źi┼ą tak ┼żivot najm├Ą seniorom, ktor├ş s├║ menej pohybliv├ş alebo ─Źasto prip├║tan├ş na l├┤┼żko. Napr. aj preskripcia ┼ípeci├ílneho obv├Ązov├ęho materi├ílu, ┼ítvorcov, n├íplast├ş, mast├ş a podobne, nehovoriac o vlo┼żk├ích ─Źi plienkach pre inkontinentn├ęho seniora, je st├íle povinnos┼ąou lek├íra, hoci sestra by ho v tejto oblasti mohla ─żahko zast├║pi┼ą. Samozrejme ┼żiadalo by si to zmenu legislat├şvy a za┼íkolenie sestier, av┼íak z dlhodob├ęho h─żadiska by to bolo pr├şnosom nielen pre seniorov ale aj pre lek├írov a sestry.

Doc. MUDr. Bo┼żena Bu┼íov├í, CSc., MPH
Riadite─żka ADOS Harris Slovakia
Viceprezidentka APOSS (Asoci├ícia poskytovate─żov o┼íetrovate─żsk├Żch slu┼żieb Slovenska)

Seniori ako pacienti v ADOS